Hoofdstukindex:

ZEelcoinOosterpoortDit is het eerste deel van een tweeluik over Eelco Gelling, gebaseerd op een uitgebreid interview met hem in december vorig jaar.

28 december 2013: Voor het eerst in vele jaren staat Eelco Gelling weer op een noordelijk podium. In de bomvolle kleine zaal van de Groningse Oosterpoort is hij gastgitarist bij Jan Akkerman en zijn band (foto links). Hij speelt mee op onder meer enkele oude nummers van Brainbox en op twee klassiekers van C+B: Window of my Eyes en Somebody Will Know Someday. Ondanks (of juist mede door) de talrijke improvisaties is het publiek enthousiast. Velen zijn speciaal voor Gelling gekomen. Dat valt op te maken uit de luidruchtige aanmoedigingen voor Eelco. Het is mooi, maar ook ontroerend om hem weer te zien spelen: de inmiddels toch wat fragiele meester, die zijn oude Gibson Les Paul gitaar zoals altijd met liefde beroert…

Een kleine twee weken eerder, maandag 16 december. Na anderhalf jaar komt het er dan eindelijk van: een interview met Eelco Gelling, C+B-gitarist van het eerste uur.
De trein die ons naar Rotterdam brengt, passeert bij station Zwolle langzaam rijdend het op een zijspoor staande Arriva-treinstel, dat de naam van Harry Muskee draagt. "Een gunstig voorteken," merk ik op. "Kan niet meer misgaan," reageert reisgenoot Jan Venhuizen, manager van C+B in de succesvolle jaren die de groep kende.

Jan heeft het interview met Eelco geregeld, met wat hulp van goede kennis en verzamelaar Johan Gaasbeek en Bernard van der Putten, al dertig jaar vriend van Gelling en chauffeur in de jaren dat Eelco nog toerde met zijn Blues Connection en de Eelco Gelling Band.

Johan en Bernard pikken ons met de auto op bij Rotterdam Centraal. Tien minuten later staan we bij Eelco in zijn flat, die hij met Franse vriendin Sandrine Dumont bewoont.


Gevoel
ZmetBoydenMayallWat me bij Eelco Gelling op voorhand fascineert is de bijna heilige overtuiging van zijn fans dat hij zich als gitarist onderscheidt omdat hij zo herkenbaar en met zoveel gevoel speelt. Was Gelling in zijn gloriejaren de beste sologitarist van Nederland? Van de wereld misschien?

Het blijft appels met peren vergelijken en eigenlijk doet het er ook geen moer toe. Eelco kon in 1968 met Van Morrison mee naar Amerika om diens solo-carrière op poten te helpen zetten. Johan Mayall (boven met Eddie Boyd en C+B in Amsterdam) en Alexis Korner vonden Gelling beter dan Eric Clapton.

Mayall wilde hem inlijven bij zijn Bluesbreakers. Eelco wees beide aanbiedingen resoluut van de hand. In het gesprek legt hij later uit: "Ik ontving een dikke brief van Morrisons manager met allerlei toezeggingen. Ook Mayall had plannen met me. Maar ik had C+B en dat was mijn band. Die zat nog helemaal in de lift. We praten over 1967 hè. Als ik was weggegaan hadden we alles voor niks gedaan. Ik was er toen van overtuigd dat we nog lang niet klaar waren en dat het beste nog moest komen. Ook in het buitenland. Ik weet precies waar ik nee tegen heb gezegd en wat ik heb laten liggen. Maar ik heb er geen moment spijt van gehad. Niet dus."

ZEelcometLouLeeuwEelco praat over muziek op een bijna spirituele wijze. Hij ervaart het leven anders dan je zou verwachten. Ongemakken, tekortkomingen, vervelende omstandigheden deren hem hoegenaamd niet. Het gaat om gevoel en respect. Twee voorbeelden. Als ik hem vraag naar de barre omstandigheden waaronder Harry Muskee in de jaren zestig in zijn Grolloose boerderijtje woonde, antwoordt Eelco (op de foto links met Lourens Leeuw, basgitarist in Red White & Blue) verbaasd: "Bar? Primitief? Nooit wat van gemerkt. Het was er wellicht wat frisjes, maar je was bij Harry THUIS weet je wel, en dat telde, meer niet."

En over zijn ervaringen met bluesheld Eddie Boyd, die enige tijd in de boerderij in Grolloo verbleef en met wie The Blizzards de elpee Praise the Blues opnamen, zegt Gelling: "Eén beeld zal me altijd bijblijven. Dat ik Boyd vroeg in de ochtend door het raampje van Harry’s boerderij naar Hofsteenge zag lopen, door de nevel. Zo’n forse, donkere man, met een langzame, zware tred. Dat beeld duurde slechts enkele seconden, maar het riep diepe gevoelens van rust op, ontroerend mooi, tot tranen aan toe."


Muzikaal geheugen
ZEelcoengitaarRdamEelco is in volle voorbereiding op de concerten die hij twee weken later moet geven. Hij is er nog wat onzeker over. Zijn oude Gibson Les Paul, waarop hij al sinds 1964 speelt, is voor dit doel volledig gereviseerd en hersteld door de Leidse gitaarreperateur Theo Nijssen. "Ik denk dat ik één van de weinigen ben die al zo lang met dezelfde gitaar doe. Al vijftig jaar dus."

Er gaan verhalen dat dit exemplaar ooit aan Keith Richards heeft toebehoord en is gestolen op toernee in Zweden. Via-via zou Gelling in het bezit zijn gekomen van deze gitaar. Hij kan het bevestigen noch ontkennen, maar acht het niet erg aannemelijk. "Ik heb er destijds nog contact over gehad met het management van The Stones," vertelt hij. "Ik heb uitgelegd dat het zeer onwaarschijnlijk is en ze hebben het er verder maar bij gelaten. Maar niets is natuurlijk onmogelijk," knipoogt hij.

Mijn vraag hoe het kan dat Gelling als geen andere gitarist zoveel herkenbare emotie in zijn gitaarspel legt, is tien minuten later al beantwoord, zonder dat ik er specifiek over begin.

ZVroegeBlizzardsDe afgelopen paar jaar heeft Eelco op muzikaal gebied bitter weinig gedaan. "Dat was stom, maar ik kon niet anders. Ik was leeg, uitgeput, helemaal leeggezogen door jarenlange vergeefse pogingen om mijn eigen bandjes goed op de rails te krijgen. Ik had moeite om zelfs maar naar mijn gitaar te kijken, en besef dat ik mijn goede vriend zwaar heb verwaarloosd. Nu die concerten met Akkerman eraan komen, moet ik dat allemaal weer opstarten. Het is lastig uit te leggen, maar ik ben mijn muzikale geheugen een beetje kwijt. Als ik speel, improviseer ik eigenlijk alleen maar. Bij Window of my Eyes hoort die solo er gewoon bij. Dat stoort me dan ook niet. Maar bij veel nummers ligt dat anders. Elke dag, ieder concert is nieuw, met een voortdurend wisselende sfeer. Dus speel ik ook steeds anders."

ZZeerjongeEelcobijkrantZijn dat dan die emoties waarover men het altijd heeft? "Ja, dat zijn dus de emoties van dat moment. Als ik elke solo hetzelfde zou spelen, heb je dat niet. Maar ik speel zoals ik me voel en dat horen de mensen ook. Mijn muzikale geheugen houdt me dan op de been. Dat betekent dat ik zó gefocust ben en zó in vorm, dat ik in een split second kan reageren en gevoelsmatig weet welke kant ik improviserend op moet. Als je dat level bereikt, dan is dat zeer aangenaam, heel bijzonder. Hoe hoger het peil komt, hoe meer relaxt je wordt, hoe meer je ontvangt. Dan heb je een moment dat je bijna begrijpt wat muziek is. Dat klinkt heel tra-la-la, maar is echt fantastisch."


Loosdrecht
ZjongeeelcoGelling (links op een vroege jeugdfoto) werd in 1946 in Zwartsluis geboren, maar verhuisde al snel naar Loosdrecht, waar zijn vader politieagent was. Hij is dus opgegroeid op en naast het water. Mooier kon niet, vindt hij. Maar ja, pa werd in 1957 overgeplaatst naar Drenthe, dus moest de hele familie mee.

"In het begin heb ik het best wel moeilijk gehad in Assen. Ik werd uitgemaakt voor Amsterdammer en ik verstond werkelijk geen reet van dat Drents! Later werd het natuurlijk beter, toen ik de jongens leerde kennen en we muziek gingen maken. En in Assen hadden we immers ook prachtige natuur, de bossen, de ruimte, de Drentse Aa, met de hond lopen, strunen en zo, onwijs. Maar ik heb lang last van heimwee gehouden."

Als Eelco later voor plaatopnames met C+B in Hilversum verbleef, ging hij regelmatig even terug naar Loosdrecht. "Jaren geleden was ik er met mijn eerste zoon en mijn toenmalige vriendin. Zo'n sentimental journey you know, waarbij ik alle oude plekken van vroeger opzocht. We zijn ook bij m’n ouderlijk huis geweest, de auto in de berm geparkeerd en koekeloeren weet je wel. Daar waren ze net aan het verbouwen. En toen gebeurde er iets ongelooflijks. Er kwam een onbekende man uit dat huis, met iets in z’n hand. Hij liep recht op me af en zei tot mijn stomme verbazing: Hier, een oud fotootje van je. Ik vond het al heel bijzonder dat die man me herkende, maar die foto… Die hadden ze even daarvoor achter het behang gevonden. Hoe bestaat het hé?"

ZeelcometgitaarIn Assen kwamen de muzikale aspiraties. Eelco vertelt dat het destijds allemaal is begonnen met de ukelele die hij van zijn moeder kreeg. "Ik kan het hout nog ruiken, dat vergeet je nooit meer. Vlak bij ons kwam er een gezin uit Indonesië wonen, met twee bloedmooie dochters. Wagenmakers heetten ze geloof ik. Dat was een geweldige familie, waaraan ik veel te danken heb."

"In dat gezin werd eindeloos muziek gemaakt. Ze vormden een soort groep, waarvan de vader de leider was. Met mijn ukelele mocht ik met die band mee repeteren, mits ik niet teveel voor oponthoud zorgde. Dus ik moest onwijs opletten, waardoor ik veel oppikte en binnen veertien dagen de basisdingen had geleerd. Dankzij hen kwam mijn muzikale ontwikkeling in een stroomversnelling. Ook al was ik nog jong en had ik dat zelf niet in de gaten, maar de familie Wagenmakers heeft absoluut aan de wieg gestaan van mijn carrière. Later heb ik nog les gehad van Nico Koenders, de baas van muziekwinkel Tonica. Eigenlijk een beetje te laat, want ik wist in feite alles al. Rond die tijd had ik ook al mijn eerste echte gitaar, een Egmond."

"Hans Kinds behoorde inmiddels tot mijn vrienden. De blues leerde ik kennen door Harry, die ook in de Vondellaan woonde. Bij hem hoorde ik platen van onder meer John Lee Hooker en dat herkende ik op de één of andere manier. Ik begreep die muziek, de intentie en de feel. Je kon er een bepaalde vrijheid mee creëren; dat voelde ik al snel aan."


Schattenberg
ZVroegeBlizzards4Een plek waar Eelco zeker ook jeugdige muzikale inspiratie opdeed was kamp Schattenberg, waar zijn vader regelmatig werkte. In het voormalige kamp Westerbork werden na de oorlog jarenlang repatrianten uit Indonesië gehuisvest. Eelco ging er regelmatig op bezoek.

"Op een bepaalde manier was alles daar een stuk relaxter, muzikaler en vrijer dan elders. Veel oudere jongens waren werkzaam bij de Holland Amerika Lijn en hadden daardoor de beschikking over de nieuwste platen. Er waren gitaren, echte versterkers en akkoordenschema's. Je kon overal gebruik van maken, dat was geen enkel probleem. Ik maakte daar vrienden en ik kan me herinneren dat ik een korte periode in een bandje met enkele Ambonese jongens heb gespeeld. Met die bezetting hebben we nog een optreden gedaan in het openluchttheater in Diever. Daar moeten ergens nog foto’s van zijn. Eén van die Ambonese jongens herinner ik me nog goed. Dat was Idroes Manuputty."

Ook Harry Muskee had soortgelijke ervaringen in Schattenberg, waar hij af en toe voetbalde met de Ambonezen. In het Indo-Rock boek Rockin’ Ramona van Lutgard Mutsaers vertelt hij zich deze band nog goed te kunnen herinneren. Naast Idroes Manuputty noemt hij de namen van Victor Mael en Jopie Teterissa.


Muzikale ontwikkeling
ZEelcoRockingStringsHarry was pure blues, maar Eelco (op de foto derde van links als lid van The Rocking Strings) had een bredere interesse.
"Sound in het algemeen weet je wel, dat bracht je op bepaalde ideeën en daar ging je dan weer mee aan het werk. Ik vond muzikaal heel veel dingen interessant. Ik luisterde naar Muddy Waters of ik hoorde ineens iets op de radio waarvan ik dacht: WAT? Dat pikte je op en daarmee ging ik zelf wat pielen. Mijn ouders hoorden alleen maar gepingel op die gitaar, zonder kop of staart. Maar het hele proces speelde zich in mijn hoofd af. Losse dingen werden vanzelf onderdeel van een compleet iets. Je kan die muzikale ontwikkeling ook horen in onze platen vind ik. Desolation en Groeten uit Grollo stonden aan het begin van dat proces. Trippin' Thru' A Midnight Blues, Appleknockers Flophouse en Simple Man zijn toch heel anders. Gelukkig wel, want daardoor ontsnapte je ook behoorlijk goed aan de platenmaatschappij, die toch al snel gauw geneigd was om je in een muzikaal stramien vast te prikken."

"Dat is bij ons nooit gelukt, hoewel we bij Phonogram geluk hadden met mensen als producer Tony Vos en Albert Kos, onze sound-engineer, die heel veel van muziek wist en ook iets geweldigs heeft gemaakt van die live-elpee in Düsseldorf, misschien wel onze beste plaat. Die is opgenomen met slechts twee Revoxen, van die ouderwetse grote bakken, te gek goed!"

ZVroegeBlizzards3"Ik kan sowieso iedereen aanraden om bij het opnemen uit te gaan van 8-sporen, want dan word je gedwongen de essentie van je songs neer te zetten. Live in Düsseldorf, daar druipt C+B gewoon voor 100% vanaf, de hele band speelde toen fantastisch."

Vrijwel alle eigen C+B-nummers zijn gecomponeerd door Eelco Gelling en Harry Muskee. In tegenstelling tot wat velen denken was het meestal Gelling die als eerste met de melodie kwam. "Natuurlijk had ik al wel met Harry overlegd waar hij qua tekst en sound heen wilde. Ik probeerde dan muzikaal zo dicht mogelijk in de buurt van zijn intenties te komen. Dat werkte goed en snel. Meestal duurde dat schrijven dan ook niet zo lang."


Somebody Will Know…
ZEelcoportretMet name in de beginjaren van de band werd er in de boerderij in Grolloo veel gecomponeerd en gerepeteerd. Volgens Gelling was het de perfecte plek om serieus te werken. "Je werd er niet lastiggevallen en zo. Van die periode kan ik me nog elke minuut herinneren. Helemaal prima. Er kwam altijd iets goeds uit de bus als we er schreven. Somebody Will Know Someday is daar gemaakt en hebben we er vaak uitgeprobeerd om de juiste vorm te vinden. Heel intens… Dat nummer overstijgt wellicht ons andere werk. In al z'n eenvoud heeft het gek genoeg een onwijze diepgang. Toen we Groeten uit Grollo opnamen was het nog niet af. Ik weet nog dat ik in de studio met die solo bezig was. Voelde ik de sfeer van dat nummer goed aan? Hoe kon ik Harry's emoties en bedoelingen zo puur mogelijk vertolken? Het was direct duidelijk dat de elektrische Les Paul niet paste. Maar wat dan wel? Opeens kreeg ik van Harrry een suggestie aangereikt: probeer eens nylon snaren… Nylon snaren? OK, hebben we die? Was ik niet mee vertrouwd. Snaren erop gezet, spelen… Prachtig, hoe je via nylon met enkele noten een te gekke breedte kan geven. Doen we dus!"
En zo kwam de volgens velen mooiste gitaarsolo uit de Nederlandse popmuziek tot stand.

'Kenners' vinden Eelco’s gitaarspel mede zo herkenbaar vanwege zijn aparte sound omdat hij linkshandig is. Johan Gaasbeek meent: "Door het krachtig neerzetten van de akkoorden." Eelco, wat onverschillig: "Ja dat zegt men wel, maar ik ben me daar niet zo van bewust. Ik ben inderdaad linkshandig en zo ben ik vroeger ook begonnen. Maar er werd mij gezegd dat het andersom moest en dat heb ik toen maar gedaan. Ik kan dus beide, maar links ben ik wat krachtiger, dat klopt."

ZEelcoMaastricht1967Bij optredens vroeger viel vaak op dat Eelco (links tijdens een optreden in 1967 in Maastricht) ergens achteraf weggedoken stond en zich niet vóór op het podium bevond. Soms waren de bandleden hem zelfs kwijt en stond hij ergens tussen de coulissen te spelen. Dat zou met zijn verlegenheid te maken hebben.
Eelco lachend: "Nou, dat viel wel mee hoor. Ik treed letterlijk en figuurlijk inderdaad niet zo graag op de voorgrond. Maar ik zou ook wel gek zijn als ik voor m’n eigen installatie zou staan.
Ik stond altijd op die plek waar ik iedereen kon zien en alles kon horen, zodat ik alle informatie kreeg die ik nodig had om goed te kunnen spelen. Als je vooraan staat, zie je de anderen niet en word je ook afgeleid door het publiek."


De Amerika-frustratie
ZBlizzardsrondAmerikaJan Venhuizen wees er in zijn interviews op deze website al op dat het 'mislukte Amerika-avontuur' in 1969 uiteindelijk het begin van het einde was voor C+B, ook al hield de band het nog drie jaar vol. Het is altijd een wat onderbelicht hoofdstuk in de geschiedenis van de groep gebleven, maar het is een feit dat Harry Muskee een eventuele doorbraak van C+B in de Verenigde Staten heeft geblokkeerd.

Venhuizen en platenmaatschappij-vertegenwoordiger Anton Witkamp kwamen na besprekingen met Mercury Records uit Amerika terug met een dik vierjarig contract voor $70.000,- en mooie afspraken over het uitbrengen van platen, royalties en een toernee met John Mayall. Als ik er bij Eelco naar informeer, hoef ik m’n vraag niet eens af te maken. Hij interrumpeert me direct, want de frustratie en teleurstelling zitten hem na 45 jaar nog altijd bijzonder dwars.

"Man, daarvan heb ik zoveel spijt gehad dat het niet is doorgegaan. De timing om te gaan (1969) was toen perfect, naadloos. Net in de goede periode, met die hele alternatieve scene daar. Alles was zo geweldig geregeld, een platencontract, een toernee met John Mayall. We kregen godverdomme geld van tevoren en ... Aaahh (diepe zucht) ... My God ... We hoefden er niets voor te doen, alleen goed spelen fuck it! En reken maar dat we dat ook hadden gedaan. We bezaten toen precies de juiste mentaliteit om ons moeiteloos te kunnen profileren. In een paar maanden hadden we er meer geleerd dan in vijf jaar in Nederland."

ZEelcometlanghaar2Maar wat ging er dan precies mis? Eelco heeft de gebeurtenissen nog helder op het netvlies staan. "Vlak voordat we zouden gaan, kwam Harry naar ons toe en vertelde Jan en mij doodleuk dat hij het niet zag zitten en er niks voor voelde om te gaan. Vliegangst, heimwee, weet ik veel. Ik was verbijsterd, totaal knock-out. De teleurstelling zat er heel diep in. Achteraf hadden we er veel meer over moeten praten en dat hebben we niet gedaan. We hebben het als kennisgeving aangenomen, zoals zo vaak. Je wist gewoon dat als Harry negatief reageerde, het over en uit was. En dat hadden we in dit geval nooit zo makkelijk moeten accepteren. Dat neem ik mezelf ook kwalijk. We hebben als band vaak onenigheid gehad over relatief kleine dingen. Maar Amerika is toch wel een behoorlijk breekpunt geweest, zowel commercieel en muzikaal, en ook in de onderlinge relatie. Bij mij is dat onbewust gaan broeden en zeven jaar later barstte het alsnog."

Binnenkort het tweede deel van dit tweeluik: "Bij C+B werd aan geen enkele vorm van zelfreflectie gedaan."

Met dank aan Johan Gaasbeek, Bernard van der Putten, Jan Venhuizen, Gerrie van Barneveld en Arjan Vermeer.

ZEeelcometJandecember

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Naar boven